ITI નું માળખું અને મિકેનિક ડીઝલ ટ્રેડ                                        પ્રેક્ટિકલ નંબર: 1.1.01 માટે સંબંધિત થીઅરી 

ઉદ્દેશ્ય: આ લેશન ભણ્યા પછી તમને નીચે મુજબ નું જ્ઞાન મળશે / મળવું જોઈએ .  આ પાઠના અંત સુધીમાં તમારી પાસે નીચેનું જ્ઞાન હશે
• મિકેનિક ડીઝલ ટ્રેડ/કોર્સની તાલીમ અને રોજગારની તકોનું મહત્વ
• ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થામાં સામાન્ય શિસ્ત.

આઈ. ટી. આઈ. વિષે ની ટૂંકી માહિતી: દેશના યુવાનોને વિવિધ ક્ષેત્રમાં કુશળતા (સ્કીલ) શીખવાડી કૌશ્લ્યબદ્ધ બનાવવા સમગ્ર ભારત માં ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થાઓની સ્થાપના કરવામાં આવેલ છે.ભારતીય શ્રમ બજાર અને અર્થવ્યવસ્થાને ધ્યાને રાખીને, કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગ સાહસિકતા મંત્રાલય (MSDE) હેઠળના ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ ટ્રેનિંગ (DGT) ઘણા ઉદ્યોગોમાં વિવિધ પ્રકારના વ્યાવસાયિક ટ્રેડ ની તાલીમ નું સંચાલન કરે છે. નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ વોકેશનલ ટ્રેનિંગ (NCVT) સંસ્થા જે વ્યાવસાયિક તાલીમ કાર્યક્રમોની ડિલિવરીની દેખરેખ રાખે છે. એપ્રેન્ટિસશિપ ટ્રેનિંગ સ્કીમ (ATS) અને ક્રાફ્ટ્સમેન ટ્રેનિંગ સ્કીમ (CTS) વોકેશનલ ટ્રેનિંગના પ્રમોશન માટે NCVTના બે ફ્લેગશિપ પ્રોગ્રામ છે.

આઈ. ટી. આઈ. સંસ્થાનું માળખું : આ સંસ્થાઓમાં એક વર્ષ થી શરુ કરી ત્રણ વર્ષ સુધીના  જુદા એન્જીનીઅરીંગ તેમજ નોન  એન્જીનીઅરીંગ કોર્સ શીખવાડવામાં આવે છે. સંસ્થાના વડા આચાર્ય છે, તેમની નીચે વાઇસ પ્રિન્સિપાલ (વીપી) છે. પછી ફોરમેન ઇન્સ્ટ્રક્ટર અને સુપરવાઇઝર ઇન્સ્ટ્રક્ટર હોય છે,  જેઓ તાલીમાર્થીઓને તાલીમ આપવાનું કામ કરે છે. દરેક વ્યવસાય માટે અલગ ઇન્સ્ટ્રક્ટર હોય છે. વર્કશોપની ગણતરીઓ, એન્જિનિયરિંગ ડ્રોઇંગ, રોજગારીલક્ષી કૌશલ્ય / નોકરીની આવશ્યકતાઓ / નોકરીની  કુશળતા વગેરે માટે અલગ સુપરવાઇઝર ટ્રેનર્સ હોય છે. સ્ટોરની કામગીરી માટે સ્ટોર કીપર છે.વહીવટી કાર્ય માટે ઓફિસ સ્ટાફ, સુપરિન્ટેન્ડન્ટ, ઓફિસ આસિસ્ટન્ટ, કર્મચારીઓ છે. જ્યાં છાત્રાલયની સુવિધા છે, ત્યાં એક હોસ્ટેલ સુપ્રિટેન્ડેન્ટ (H.S.) હોય છે. 

ડીઝલ મિકેનિક કોર્સ વિષે: મિકેનિક ડીઝલ અભ્યાસક્રમનો સમયગાળો એક વર્ષ (બે સેમેસ્ટર) સમયગાળો છે. કોર્સ પૂર્ણ કર્યાં બાદ દર વર્ષ ના જુલાઈ અને જાનીયુંઆરી માસ માં ફાઈનલ પરીક્ષા લેવામાં આવે છે.

ડીઝલ મિકેનિક કોર્સ થી ક્યાં નોકરી મળે? 

મિકેનિક ડીઝલ કોર્સ સમગ્ર દેશમાં ITIs દ્વારા ભણાવવામાં આવતો સૌથી વધુ રોજગારી આપતો અભ્યાસક્રમ છે.

ઉદ્દેશ્ય: આ પાઠના અંત સુધીમાં તમારી પાસે નીચેનું જ્ઞાન મળશે / મળવું જોઈએ .

• મિકેનિક ડીઝલ કોર્સની તાલીમ અને રોજગારની તકોનું મહત્વ
• ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થામાં સામાન્ય શિસ્ત.
• મિકેનિક ડીઝલ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા વિવિધ સાધનો, કાચો માલ, સ્પેરપાર્ટસ ને ઓળખો.
• ફિટિંગ, વેલ્ડીંગ, શીટ મેટલ વર્ક્સ, યાંત્રિક અને ઇલેક્ટ્રિકલ અને હાઇડ્રોલિક સાધનો/ઉપકરણો માટે પ્રેક્ટિસ કરો.
•  ખામીનું નિદાન અને સમારકામ,એસ્ટીમેટ તૈયાર કરો.વિવિધ પ્રકારના ડીઝલ એન્જિનનું  રિપેરિંગ. 

કેરિયર પ્રોગ્રેસ પાથવેઝ: વિવિધ પ્રકારના ઉદ્યોગોમાં એપ્રેન્ટિસશીપ તાલીમમાં જોડાઈ નેશનલ એપ્રેન્ટિસશીપ પ્રમાણપત્ર (એનએસી) મેળવી શકે છે.

નોકરીની તકો: મિકેનિક ડીઝલ રેલ્વે, પાવર ઇન્ડસ્ટ્રીઝ, રાજ્ય/કેન્દ્ર સરકારની સંસ્થાઓ અને PSUs જેમ કે રેલ્વે, એરપોર્ટ, મરીન, સૈન્યમાં નોકરી મેળવી શકે છે.ડીઝલ વાહનો, કૃષિ મશીનરી, બાંધકામ સાધનોની મશીનરી,ખાણકામ મશીનરી, ટ્રક, બસ, કાર, એન્જિન, કોમ્પ્રેસર, ડીઝલ જનરેટર વગેરે ની ડીલરશીપમાં પણ નોકરી કરી શકે છે. 

સ્વ-રોજગારની તકો: 
• ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં પોતાનું સર્વિસ સેન્ટર શરુ કરી શકે.
• મેન્ટેનન્સ કોન્ટ્રાક્ટર તરીકે કામ કરી શકે છે
• સબ-એસેમ્બલીના ઉત્પાદક થઈ શકે છે
• ઓટોમોટિવ સ્પેરપાર્ટ્સ માટે ડીલરશીપ/એજન્સી શરૂ કરી શકે છે
• સમારકામની દુકાન અથવા ગેરેજ ધરાવી શકે છે.

ITI માં સામાન્ય શિસ્ત:

• સંસ્થામાં હોય ત્યારે હંમેશા   શાંત, નમ્ર રહો.
• અન્ય લોકો સાથે અથવા ઓફિસ સાથે તમારી તાલીમ સંબંધિત બાબતો માટે બિનજરૂરી દલીલોમાં જોડાશો નહીં.
• તમારા સારા વર્તન દ્વારા ITI કેમ્પસને શાંતિપૂર્ણ અને સલામત બનાવો. તાલીમ સિવાયની પ્રવૃત્તિઓમાં સમય બગાડો નહીં.
• વ્યવસાયિક કૌશલ્ય અને વ્યવસાયિક જ્ઞાન સત્રોમાં સમયના પાબંદ બનો. ITIs ના શિસ્તના નિયમોનું પાલન કરો.
• ITIs ના શિસ્તના નિયમોનું પાલન કરો, થિયરી પ્રેક્ટિકલ અને અન્ય વર્ગોમાં મોડું ન કરો, અન્યની પ્રવૃત્તિઓમાં બિનજરૂરી દખલ ન કરો.
• ઇન્સ્ટ્રક્ટર દ્વારા આપવામાં આવતી થિયરી અને પ્રેક્ટિકલ તાલીમ દરમિયાન ખૂબ જ ધ્યાનપૂર્વક તાલીમ મેળવો. તમારા ટ્રેનર અને અન્ય તમામ તાલીમ સ્ટાફ, ઓફિસ સ્ટાફ અને અન્ય ઇન્સ્ટ્રક્ટર ને આદર આપો.
• તમામ તાલીમી  પ્રવૃત્તિઓમાં રસ રાખો, તાલીમ દરમિયાન અવાજ ન કરો અથવા રમતિયાળ બનો નહીં, સંસ્થાના પરિસરને સ્વચ્છ રાખો, પર્યાવરણને પ્રદૂષિત ન કરો.
• સંસ્થામાંથી કોઈપણ સામગ્રી લઈ જશો નહીં જે તમારી ન હોય. હંમેશા સારા પોશાક પહેરીને અને સારા શારીરિક દેખાવ સાથે સંસ્થામાં હાજરી આપો.
• તાલીમમાં હાજરી આપવા માટે નિયમિત બનો અને સરળ કારણોસર થિયરી અથવા પ્રેક્ટિકલ વર્ગોમાં ગેરહાજર રહેવાનું ટાળો.
• કસોટી/પરીક્ષા લખતા પહેલા સારી રીતે તૈયારી કરો. કસોટી/પરીક્ષા દરમિયાન કોઈપણ ગેરરીતિ ટાળો. તમારી થિયરી અને પ્રેક્ટિકલ રેકોર્ડ્સ નિયમિતપણે લખો અને સમયસર સબમિટ કરો. તમારી અને અન્યની સલામતીની કાળજી લો