Electrician Trade Hand Tools, Standards & Lifting Heavy Loads: Related Theory 🏗️🔧

Power – Electrician – Safety Practice and Hand Tools

Course Objectives: (આ પાઠના અંતે તમે શીખી શકશો:) 🎯

• Electrician માટે જરૂરી tools નું લિસ્ટ બનાવવું.
• દરેક tool ને ઓળખવા (Specify) અને તેનો ઉપયોગ (Use) જણાવવો.

Trade Hand Tools – Specification – Standards – NEC Code 2011 📋

Electrician માટે તેના કામમાં proper tools વાપરવા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. કામની ચોકસાઈ (Accuracy) અને ઝડપ (Speed) સાચા સાધનોના ઉપયોગ પર આધાર રાખે છે.

1. Pliers (પ્લાયર્સ) ✂️

Electrical work માટે વપરાતા Pliers હંમેશા insulated grip વાળા હોવા જોઈએ.

• Combination Pliers with pipe grip, side cutter and insulated handle: (BIS 3650)

  • Size: 150 mm, 200 mm વગેરે.
  • Use: તે forged steel માંથી બને છે. તેનો ઉપયોગ cutting, twisting, pulling, holding અને નાના જોબ્સને wiring assembly માં રીપેર કરવા માટે થાય છે.

• Flat Nose Pliers: (BIS 3552)

  • Size: 100 mm, 150 mm, 200 mm વગેરે.
  • Use: પાતળી પ્લેટો (thin plates) જેવી વસ્તુઓને પકડવા માટે વપરાય છે.

• Side Cutting Pliers (Diagonal Cutting Pliers): (BIS 4378)

  • Size: 100 mm, 150 mm વગેરે.
  • Use: નાના વ્યાસના (less than 4mm dia) કોપર અને એલ્યુમિનિયમ વાયરો કાપવા માટે વપરાય છે.

2. Screwdriver (સ્ક્રુડ્રાઈવર): 🪛 (BIS 844)

Electrical કામ માટે વપરાતા Screwdrivers સામાન્ય રીતે plastic handles વાળા હોય છે.

• તેની સાઈઝ તેની blade ની લંબાઈ (length) અને તેના પોઈન્ટની પહોળાઈ (width of tip) પરથી નક્કી થાય છે.
• Example: 150 mm x 0.6 mm x 4 mm.

3. Neon Tester (નિયોન ટેસ્ટર): 💡 (BIS 5579 – 1985)

• તેની working voltage range 100 to 250 volts હોય છે, પણ તે 500 V સુધી rated હોય છે.
• તેમાં એક glass tube હોય છે જેમાં neon gas ભરેલો હોય છે. કરંટને લિમિટ કરવા માટે 300 micro-amps થી વધુ કરંટ ન જાય તે માટે એક high value resistance સીરીઝમાં જોડાયેલું હોય છે.

4. Electrician’s Knife (ઈલેક્ટ્રિશિયન નાઈફ): 🔪

• આમાં બે બ્લેડ (Double blade) હોય છે. તેની સાઈઝ તેની સૌથી મોટી બ્લેડની લંબાઈથી નક્કી થાય છે (દા.ત. 50 mm, 75 mm).
• Use: વાયરનું insulation કાઢવા (skinning) અને વાયરની સપાટી સાફ કરવા માટે.

5. Hammer Ball Pein (હેમર – હથોડી): 🔨

• હેમરની સાઈઝ તેના મેટલ હેડના વજન (weight) થી દર્શાવાય છે. દા.ત. 125 gms, 250 gms.
• તેનો ઉપયોગ nailing, straightening, અને bending work માટે થાય છે.

6. Try-square (ટ્રાય-સ્ક્વેર): 📐 (BIS 2103)

• આ તેની blade ની લંબાઈથી ઓળખાય છે. દા.ત. 150 mm x 100 mm.
• ⚠️ Warning: આનો ઉપયોગ હેમર (હથોડી) તરીકે ક્યારેય ન કરવો.

7. Tenon-saw (ટેનન-સો): 🪚 (BIS 5123)

• તેની લંબાઈ 250 અથવા 300 mm હોય છે.
• Use: લાકડાની પાતળી ચીજો, casing capping અને બોર્ડ કાપવા માટે.

8. Files (કાનસ): 📂 (BIS 1931)

• તે તેની nominal length થી ઓળખાય છે (150 mm, 200 mm, etc.).
• તેના અલગ-અલગ ગ્રેડ હોય છે જેમ કે: Rough, Bastard, Second cut અને Smooth.

9. Centre Punch (સેન્ટર પંચ): 📍 (BIS 7177)

• મેટલ પર ડ્રિલિંગ કરતા પહેલા pilot holes માર્ક કરવા માટે વપરાય છે. તેનો પોઈન્ટ એંગલ 90° હોય છે.

10. Spanner: Double Ended (સ્પેનર): 🔧 (BIS 2028)

• નટ અને બોલ્ટને ઢીલા કે ટાઈટ કરવા માટે વપરાય છે. તે ફોજ્ડ સ્ટીલ (cast steel) માંથી બને છે.

Hacksaw Frame and Blade (હેક્સો ફ્રેમ અને બ્લેડ) 🪚⛓️

ધાતુના ટુકડા કાપવા માટે hand hacksaw નો ઉપયોગ થાય છે.

• Types: Bold frame (ફિક્સ) અને Adjustable frame (એડજસ્ટેબલ).
• Blades: All-hard blades (આખી બ્લેડ સખત હોય છે) અને Flexible blades (ફક્ત દાંતા સખત હોય છે).

Standard and Standardisation (ધોરણ અને માનકીકરણ) 📜✅

Standardisation એટલે એવી પ્રક્રિયા જેમાં ઉત્પાદક અને વપરાશકર્તા બંનેના ફાયદા માટે ચોક્કસ નિયમો અને ગુણવત્તા નક્કી કરવામાં આવે છે.

• BIS: Bureau of Indian Standard (India) 🇮🇳
• ISO: International Standard Organisation 🌐
• Advantages of BIS: ઉત્પાદકને સારી માર્કેટ ઈમેજ મળે છે અને ગ્રાહકને ગુણવત્તાયુક્ત અને સુરક્ષિત પ્રોડક્ટની ખાતરી મળે છે.

National Electrical Code (NEC) – 2011 ⚡

NEC માં ઈલેક્ટ્રિકલ ઇન્સ્ટોલેશન માટેના નિયમો આપેલા છે. તેમાં 20 સેક્શન છે:

• Section 1: Scope of NEC.
• Section 6: AC and DC distribution system ના સ્ટાન્ડર્ડ વોલ્ટેજ.
• Section 11: ઈલેક્ટ્રિકલ પાવરનો ઉપયોગ કરતા ઇન્સ્ટોલેશનની જરૂરિયાતો.
• Section 20: ઈલેક્ટ્રિકલ એન્જિનિયરિંગમાં વારંવાર વપરાતા ટેબલ્સ.

Lifting and Handling of Loads (વજન ઉંચકવું અને હેન્ડલ કરવું) 🏋️‍♂️📦

ખોટી રીતે વજન ઉંચકવાથી સ્નાયુઓ (muscles) અને સાંધાઓ (joints) માં ઈજા થઈ શકે છે.

Correct Manual Lifting Techniques (સાચી રીત):

1. વજનની સામે સીધા ઉભા રહો (Approach the load squarely).
2. પગ થોડા ખુલ્લા રાખીને સંતુલિત અવસ્થામાં બેસો (Balanced squatting position).
3. વજન પકડવા માટે મજબૂત પકડ (Safe firm hand grip) બનાવો.
4. વજન ઉંચકતી વખતે પીઠ સીધી રાખો (Keep the back straight) અને પગના જોરે ઉભા થાઓ.
5. વજનને શરીરની બને તેટલું નજીક (Close to the body) રાખો.

Drills and Drilling Machines (ડ્રિલ અને ડ્રિલિંગ મશીન) ⚙️🔩

Drilling એ વર્કપીસમાં હોલ (કાણું) પાડવાની પ્રક્રિયા છે.

Parts of a Drill (ડ્રિલના ભાગો):

• Tang: ડ્રિલિંગ મશીનના સ્પિન્ડલમાં ફીટ થતો ભાગ.
• Shank: મશીનમાં ફિટ થતો ડ્રાઈવિંગ છેડો. (Taper shank – મોટા ડ્રિલ માટે, Straight shank – નાના ડ્રિલ માટે).
• Flutes: ડ્રિલની લંબાઈ પર રહેલા સ્પાયરલ ખાંચા, જે કટિંગ એજ બનાવે છે અને કચરો (chips) બહાર કાઢે છે.

Types of Drilling Machines:

1. Hand Drilling Machine: નાના કામ માટે હાથથી ચાલતું મશીન.
2. Electric Hand Drilling Machine: પાવરથી ચાલતું પોર્ટેબલ મશીન.
3. Sensitive Bench Drilling Machine: બેન્ચ પર ફિક્સ કરેલું મશીન, હલકા કામ માટે.
4. Pillar Drilling Machine: ફ્લોર પર માઉન્ટ કરેલું મોટું અને શક્તિશાળી મશીન.

Keywords: 🔍

• Electrician Hand Tools in Gujarati
• ITI Electrician Lesson Hand Tools
• NEC Code 2011 Gujarati Explanation
• Types of Pliers and Screwdrivers for Electricians
• Safe Lifting Techniques Gujarati
• Drilling Machine Parts and Types
• BIS and ISO standards for Electricians
• Electrician safety practices in Gujarati

Instructor Note: આ Lesson વિદ્યાર્થીઓને પ્રેક્ટિકલ ડેમોન્સ્ટ્રેશન સાથે સમજાવવો જેથી તેઓ સાધનોનો લાઈવ ઉપયોગ સમજી શકે. 👨‍🏫✨