ITI Electrician NSQF Level 4 (ગુજરાતી) આઈ ટી આઈ ઇલેક્ટ્રિશિયન એન અસ ક્યૂ ઍફ લેવલ ૪
Reset Course Progress?
This will remove your completed lessons, quizzes, and assignments. You will start the course from the beginning.
ડિજિટલ ફ્રીક્વન્સી મીટર (Digital Frequency Meter)
ઉદ્દેશ્યો: આ પાઠના અંતે તમે નીચેની બાબતો સમજવા માટે સક્ષમ હશો:
- ડિજિટલ ફ્રીક્વન્સી મીટરનું કાર્ય જણાવવા.
- ડિજિટલ ફ્રીક્વન્સી મીટરના બ્લોક ડાયાગ્રામનું વર્ણન કરવા.
ફ્રીક્વન્સી કાઉન્ટર (Frequency counter) એ એક ડિજિટલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ છે જે કોઈપણ પિરિયોડિક વેવફોર્મ (periodic waveform) ની ફ્રીક્વન્સી માપી શકે છે અને દર્શાવી શકે છે. તે નિર્ધારિત સમય માટે અજાણ્યા ઇનપુટ સિગ્નલને કાઉન્ટરમાં ગેટિંગ (gating) કરવાના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે.
જો અજાણ્યા ઇનપુટ સિગ્નલને બરાબર 1 સેકન્ડ માટે કાઉન્ટરમાં ગેટ કરવામાં આવે, તો કાઉન્ટરમાં ગણતરી કરેલ સંખ્યા એ ઇનપુટ સિગ્નલની ફ્રીક્વન્સી હશે. ‘ગેટિંગ’ શબ્દ એ હકીકત પરથી આવ્યો છે કે અજાણ્યા ઇનપુટ સિગ્નલને કાઉન્ટરમાં એકઠા થવા દેવા માટે AND અથવા OR ગેટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. Fig 1.
બ્લોક ડાયાગ્રામનું વર્ણન (Description of block diagram): ફ્રીક્વન્સી કાઉન્ટરનો બ્લોક ડાયાગ્રામ Fig 1 માં દર્શાવેલ છે. તે તેના સંકળાયેલ ડિસ્પ્લે/ડીકોડર સર્કિટરી, ક્લોક ઓસિલેટર (clock oscillator), એક ડિવાઈડર (divider) અને એક AND ગેટ સાથેના કાઉન્ટરનો બનેલો છે. કાઉન્ટર સામાન્ય રીતે કાસ્કેડેડ બાઈનરી કોડેડ ડેસિમલ (BCD) કાઉન્ટર્સનું બનેલું હોય છે અને ડિસ્પ્લે/ડીકોડર યુનિટ સરળ મોનિટરિંગ માટે BCD આઉટપુટને ડેસિમલ ડિસ્પ્લેમાં ફેરવે છે.
ક્લોક ઓસિલેટર અને ડિવાઈડર સર્કિટ સાથે જાણીતા સમયગાળાનો GATE ENABLE સિગ્નલ જનરેટ કરવામાં આવે છે અને તેને AND ગેટના એક છેડે આપવામાં આવે છે.
અજાણ્યું સિગ્નલ AND ગેટના બીજા છેડે આપવામાં આવે છે અને તે કાઉન્ટર માટે ક્લોક (clock) તરીકે કાર્ય કરે છે. અજાણ્યા સિગ્નલના દરેક ટ્રાન્ઝિશન માટે કાઉન્ટર એક ગણતરી આગળ વધે છે, અને જાણીતા સમયના અંતે, કાઉન્ટરની કિંમત એ સમય અંતરાલ t દરમિયાન આવેલા અજાણ્યા ઇનપુટ સિગ્નલના પિરિયડ્સ (periods) ની સંખ્યા જેટલી હશે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, કાઉન્ટરની કિંમત અજાણ્યા ઇનપુટ સિગ્નલની ફ્રીક્વન્સીના પ્રમાણમાં હશે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો ગેટ સિગ્નલનો સમય બરાબર 1 સેકન્ડ હોય અને અજાણ્યું ઇનપુટ સિગ્નલ 600-Hz સ્ક્વેર વેવ હોય, તો 1 સેકન્ડના અંતે કાઉન્ટર 600 સુધી ગણતરી કરશે, જે અજાણ્યા ઇનપુટ સિગ્નલની ચોક્કસ ફ્રીક્વન્સી છે.
Fig 2 માં દર્શાવેલ વેવ ફોર્મ બતાવે છે કે કાઉન્ટરને શૂન્ય પર સેટ કરવા માટે t0 સમયે એક ક્લિયર પલ્સ (clear pulse) આપવામાં આવે છે. t1 પહેલાં, GATE ENABLE સિગ્નલ LOW હોય છે, તેથી AND ગેટનું આઉટપુટ LOW રહેશે અને કાઉન્ટર ગણતરી કરશે નહીં. GATE ENABLE એ t1 થી t2 સુધી HIGH થાય છે અને આ સમય અંતરાલ t=(t2 – t1) દરમિયાન અજાણ્યા ઇનપુટ સિગ્નલના પલ્સ AND ગેટમાંથી પસાર થશે અને કાઉન્ટર દ્વારા ગણવામાં આવશે.
t2 પછી, AND ગેટનું આઉટપુટ ફરીથી LOW થઈ જશે અને કાઉન્ટર ગણતરી કરવાનું બંધ કરી દેશે. આમ, કાઉન્ટરે GATE ENABLE સિગ્નલના સમય અંતરાલ t દરમિયાન આવેલા પલ્સની સંખ્યા ગણી લીધી હશે, અને કાઉન્ટરનું પરિણામી મૂલ્ય એ ઇનપુટ સિગ્નલની ફ્રીક્વન્સીનું સીધું માપ છે.
Finish Course Early?
You have not completed all required lessons and assessments.
