પાવર (Power) ઇલેક્ટ્રિશિયન – માપન સાધનો (Electrician – Measuring Instruments) એક્સરસાઇઝ 1.10.88 અને 89 માટે સંબંધિત થિયરી
સ્માર્ટમીટર – ઓટોમેટિક મીટર રીડિંગ – સપ્લાયની જરૂરિયાતો
ઉદ્દેશ્યો: આ પાઠના અંતે તમે નીચેની બાબતો શીખી શકશો: • સ્માર્ટમીટરની રચના સમજવી • સ્માર્ટમીટરની કાર્યપદ્ધતિ સમજાવવી.
સ્માર્ટ મીટર (Smart Meter) આજના સમયમાં ઈમારતોમાં વીજળીનો વપરાશ માપવા માટે સ્માર્ટમીટરનો ઉપયોગ થાય છે. સ્માર્ટમીટર જૂના મીટર કરતા વધુ વિગતવાર ડેટા આપે છે. તેઓ ગ્રાહકોને પાવર વપરાશનો અપડેટ ડેટા પણ આપે છે. જેના દ્વારા તેઓ તેમના પાવર વપરાશ પર નિયંત્રણ રાખી શકે છે.
સ્માર્ટમીટર માત્ર ઊર્જા જ નહીં, પરંતુ વોલ્ટેજ (Voltage), ફ્રીક્વન્સી (Frequency) અને KVA પણ માપે છે. તે વાયરલેસ રીતે લો એનર્જી રેડિયો ફ્રીક્વન્સી વેવ્સ દ્વારા સક્ષમ અધિકારીઓને (EB) માહિતી પહોંચાડે છે.
ઓટોમેટિક મીટર રીડિંગ (Automatic meter reading)
ઓટોમેટિક મીટર રીડિંગ અથવા AMR એ એનર્જી મીટરિંગ ઉપકરણોમાંથી વપરાશ, ડાયગ્નોસ્ટિક (Diagnostic) અને સ્ટેટસ ડેટાને આપમેળે એકત્રિત કરવાની અને તે ડેટાને બિલિંગ, ટ્રબલ શૂટિંગ અને વિશ્લેષણ માટે સેન્ટ્રલ ડેટા બેઝમાં ટ્રાન્સફર કરવાની ટેકનોલોજી છે.
AMR જે મીટર પરના મિકેનિકલ ડાયલ્સની હિલચાલને ડિજિટલ સિગ્નલમાં રૂપાંતરિત કરીને કામ કરે છે, તેને ભૌતિક પ્રવેશ અથવા દ્રશ્ય નિરીક્ષણની જરૂર હોતી નથી.
AMR મીટર બિઝનેસ ગ્રાહક અને તેના ઊર્જા પુરવઠાદાર (Energy Supplier) વચ્ચે કનેક્શન ચેનલ બનાવીને કામ કરે છે. AMR મીટર માટે કોમ્યુનિકેશન ફક્ત એક દિશામાં, સપ્લાયર તરફ જાય છે. ઊર્જા સપ્લાયરને મહિનામાં એકવાર મીટર રીડિંગ પ્રાપ્ત થશે, તેથી મેન્યુઅલ રીડિંગની કોઈ જરૂર નથી.
સ્માર્ટમીટર સુરક્ષિત નેશનલ કોમ્યુનિકેશન નેટવર્કનો ઉપયોગ કરીને કામ કરે છે. સ્માર્ટમીટર એ એનર્જી મીટરની નવી પેઢી છે જ્યારે AMR એ એક જોડાયેલું ઉપકરણ છે જે મીટર રીડિંગ ટ્રાન્સમિટ કરે છે.
આ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવાના સૌથી નોંધપાત્ર ફાયદાઓ વધેલી કાર્યક્ષમતા, આઉટેજ ડિટેક્શન (Outage detection), ટેમ્પર નોટિફિકેશન અને ઘટાડેલો મજૂરી ખર્ચ છે, સ્માર્ટમીટર સામાન્ય રીતે 2.4 GHZ પર વાયરલેસ સિગ્નલનો ઉપયોગ કરે છે જેની મહત્તમ પાવર એક વોટથી ઓછી હોય છે.
સ્માર્ટમીટરમાં નીચેની ન્યૂનતમ મૂળભૂત સુવિધાઓ હોવી જોઈએ: • ઇલેક્ટ્રિકલ એનર્જી પેરામીટર્સનું માપન • દ્વિ-માર્ગી સંચાર (Bidirectional communication) • ઇન્ટિગ્રેટેડ લોડ લિમિટિંગ સ્વિચ રિલે • ટેમ્પર ઇવેન્ટ ડિડક્શન, રેકોર્ડિંગ અને રિપોર્ટિંગ • પાવર ઇવેન્ટ એલાર્મ • રિમોટ ફર્મવેર અપગ્રેડ • નેટમીટરિંગ (kwh) સુવિધાઓ
સ્માર્ટ મીટરની ઇલેક્ટ્રિકલ સપ્લાય જરૂરિયાતો
સ્માર્ટમીટર માટે, યોગ્ય પાવર સપ્લાયની પસંદગી કરવી એ શ્રેષ્ઠ સુરક્ષા ધોરણોની ખાતરી કરવા અને ક્ષેત્રના વિકાસમાં ખામીયુક્ત થવાની શક્યતાઓને ઘટાડવા માટે આવશ્યક છે. આ કારણોસર અધિકારીઓએ સ્માર્ટ એનર્જી મીટરિંગ સિસ્ટમ એપ્લિકેશન માટે પાવર સપ્લાયની કેટલીક જરૂરિયાતો ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ. ધ્યાનમાં લેવા જેવી કેટલીક બાબતો નીચે મુજબ છે: • 60 – 230V Ac સ્થિર ઇનપુટ • 6.72 W ની ટ્રાન્ઝિયન્ટ પાવર • EMI ક્લાસ B, 2KV કે તેથી વધુ સર્જ વોલ્ટેજ સાથે (EMI – ઇલેક્ટ્રો મેગ્નેટિક ઇન્ટરફરન્સ)
મીટર પર ટેમ્પર નોટિફિકેશન શોધવું/ક્લિયર કરવું
મીટર ટેમ્પરિંગ એટલે એવી કોઈપણ પ્રવૃત્તિ કરવી, જેના કારણે મીટર ધીમું ચાલે અથવા બિલકુલ ન ચાલે અને તે મૂળભૂત રીતે વિદ્યુત પાવર સપ્લાય કરતા અધિકારીઓ પાસેથી વીજળીની ચોરી છે. ટેમ્પર નોટિફિકેશન (અથવા) એન્ટી થેફ્ટ ડિવાઇસને રહેણાંક વિસ્તારોના એનર્જી મીટરમાં છેડછાડ શોધવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે અને તે SMS દ્વારા પાવર કંપનીને જાણ કરે છે.
આ ઉપકરણ માઇક્રો કંટ્રોલર સાથે જોડાયેલા કરંટ સેન્સર્સના રીડિંગ દ્વારા છેડછાડને શોધી કાઢે છે.
જ્યારે એક કરંટ સેન્સર કરંટ શોધે છે, જ્યારે બીજો કરંટ શોધતું નથી અથવા બંને કરંટ સેન્સર્સના રીડિંગમાં તફાવત હોય ત્યારે પાવર કંપનીને જાણ કરવામાં આવશે. આ સિસ્ટમ સરેરાશ 17.61 સેકન્ડના સમયમાં અધિકારીઓને જાણ કરે છે. સૂચના મળતાની સાથે જ પાવર કંપની તરત જ લાઇન ડિસ્કનેક્ટ કરી દે છે.
વિસ્તારમાં વીજળીની ચોરી શોધવા માટે, તાપમાન આધારિત પ્રિડિક્ટિવ મોડેલ જે સ્માર્ટ મીટર ડેટા અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ટ્રાન્સફોર્મરના ડેટાનો ઉપયોગ કરે છે.
ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ જનરેશન અને પ્રોઝ્યુમર
ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ જનરેશન (DG) એવી વિવિધ ટેકનોલોજીનો સંદર્ભ આપે છે જે સોલાર પેનલ્સ અને સંયુક્ત હીટ એન્ડ પાવર જેવા ઉપયોગના સ્થળે અથવા તેની નજીક વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે. ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ જનરેશન એ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ગ્રીડમાં સ્થિત વીજળીનું ઉત્પાદન છે.
‘પ્રોઝ્યુમર’ (Prosumer) એ એવી વ્યક્તિ છે જે ઊર્જાનો વપરાશ અને ઉત્પાદન બંને કરે છે. તે વધારાની ઊર્જા ઉત્પન્ન કરે છે અને તેને ગ્રીડ તથા અન્ય વપરાશકર્તાઓ સાથે શેર કરે છે.
Keywords: સ્માર્ટમીટર, ઇલેક્ટ્રિશિયન, ઓટોમેટિક મીટર રીડિંગ, AMR, એનર્જી મીટર, વીજળીની ચોરી, પ્રોઝ્યુમર, પાવર સપ્લાય, ઇલેક્ટ્રિકલ માપન, Smart Meter, Electrical safety, Distribution generation.
