ડીઝલ મશીનોના સંચાલનમાં વ્યક્તિગત સલામતી અને સલામતીની સાવચેતીઓનું જ્ઞાન                             (પ્રેક્ટિકલ નંબર: 1.1.02 માટે સંબંધિત થીઅરી)

ઉદ્દેશ્યો:

• વ્યક્તિગત રક્ષણના સાધનો અને તેના હેતુ/ઉપયોગ જાણવા, વ્યક્તિગત રક્ષણના સાધનોના નામને ઓળખો અને વર્ગીકૃત કરો
• સૌથી સામાન્ય પ્રકારના વ્યક્તિગત રક્ષણાના સાધનોની યાદી બનાવો, વ્યક્તિગત રક્ષણના સાધનો પસંદ કરવાનું શીખો
• ડીઝલ મશીનોને હેન્ડલ કરવામાં સલામતીની સાવચેતી જાણો, 

પર્સનલ પ્રોટેક્ટિવ ઇક્વિપમેન્ટ (PPE)

પર્સનલ પ્રોટેક્ટિવ ઇક્વિપમેન્ટ (PPE) એ કારખાના / કાર્યસ્થળ અથવા અન્ય જોખમી વાતાવરણમાં વિવિધ જોખમોને ઘટાડવા માટે કર્મચારીઓ/કામદારો  દ્વારા પહેરવામાં આવતા વિશિષ્ટ કપડાં અથવા સાધનો છે. PPE એ પહેરનારને ભૌતિક, રાસાયણિક, જૈવિક, રેડિયોલોજીકલ, ઇલેક્ટ્રિકલ અથવા યાંત્રિક જોખમો કે જે ઇજા અથવા બીમારીનું કારણ બની શકે તેવા જોખમોથી બચાવવા માટે બનાવવામાં / ડિઝાઇન કરેલ હોય છે. PPE ના ઉદાહરણોમાં ગ્લોવ્સ, માસ્ક, રેસ્પિરેટર, સેફ્ટી ચશ્મા, હેલ્મેટ, ઇયરપ્લગ અને ફુલ-બોડી સૂટનો સમાવેશ થાય છે. ચોક્કસ જોખમો, પહેરનારની સલામતી, તબિયત/સુખાકારીને ધ્યાને લઇ PPE ની પસંદગી  કરવામાં આવે છે. 

પર્સનલ પ્રોટેક્ટીવ ઇક્વિપમેન્ટ (PPE) નો હેતુ

પર્સનલ પ્રોટેક્ટિવ ઇક્વિપમેન્ટ (PPE) નો હેતુ વિવિધ વાતાવરણમાં, ખાસ કરીને કાર્યસ્થળોમાં સંભવિત જોખમો અને જોખમોથી વ્યક્તિઓને સુરક્ષિત રાખવાનો છે. PPE એ, પહેરનાર અને જોખમી તત્વો વચ્ચે અવરોધ ઊભો કરીને ઈજા, માંદગી અથવા હાનિકારક પદાર્થોના સંપર્કમાં આવવાની સંભાવનાને ઘટાડવાનું કામ કરે છે. તેના પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્યોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

૧   સંરક્ષણ (Protection): PPE વ્યક્તિઓને તેમની આસપાસના વાતાવરણમાં હાજર ભૌતિક, રાસાયણિક, જૈવિક, રેડિયોલોજીકલ, ઇલેક્ટ્રિકલ અથવા યાંત્રિક જોખમોથી રક્ષણ આપે છે.

૨   નિવારણ (Prevention): તે જોખમી પદાર્થો અથવા વાતાવરણના સંપર્કમાં ઘટાડો કરીને અકસ્માતો, ઇજાઓ અને બીમારીઓને રોકવામાં મદદ કરે છે.

૩   સલામતી (Safety): PPE સંભવિત જોખમો સામે સંરક્ષણનું વધારાનું સ્તર પ્રદાન કરીને, કામદારોની સુખાકારી સુનિશ્ચિત કરીને કાર્યસ્થળની સલામતીને વધારે છે.

૪   અનુપાલન (Compliance): તે સંસ્થાઓને કાર્યસ્થળની સલામતી અને આરોગ્ય ધોરણોને લગતી કાનૂની અને નિયમનકારી આવશ્યકતાઓને પૂર્ણ કરવા સક્ષમ બનાવે છે.

૫   આત્મવિશ્વાસ (Confidence): યોગ્ય PPE પહેરવાથી તેઓ તેમની ફરજો નિભાવતી વખતે પૂરતા પ્રમાણમાં સુરક્ષિત છે તેવો આત્મવિશ્વાસ થાય છે, 

એકંદરે, PPE નો ઉદ્દેશ્ય જોખમોને ઘટાડીને અને વિવિધ જોખમોના સંપર્કમાં રહેલી વ્યક્તિઓની સુખાકારીનું રક્ષણ કરીને સલામત અને આરોગ્યપ્રદ વાતાવરણ પુરુ પાડવાનો છે.

પર્સનલ પ્રોટેક્ટિવ ઇક્વિપમેન્ટ (PPE) ને વ્યાપક રીતે નીચેના પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરી શકાય

૧  હેડ પ્રોટેક્શન: આમાં હેલ્મેટ, મજબુત ટોપીઓ અને બમ્પ કેપ્સનો સમાવેશ થાય છે જે માથા ઉપર પડતી વસ્તુઓ અને ઇલેક્ટ્રિકલ જોખમોથી બચાવવા માટે થાય છે.

૨  આંખ અને ચહેરાનું રક્ષણ: સલામતી ચશ્મા, ગોગલ્સ, ફેસ શિલ્ડ અને વેલ્ડિંગ હેલ્મેટ એ આંખો અને ચહેરાને રાસાયણિક છાંટા, ઉડટી વસ્તુઓ, સ્પાર્ક અને રેડિયેશનથી બચાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા PPE ના ઉદાહરણો છે.

૩  શ્વાસ  સંરક્ષણ: ધૂળના માસ્ક અને શ્વાસ લેવાના ઉપકરણોને શ્વાસમાં લેવાતા જોખમી પદાર્થો, રજકણો, વાયુઓ, વરાળ અને ધૂમાડા સામે રક્ષણ આપવા માટે પહેરવામાં આવે છે.

૪  કાન સંરક્ષણ: ઇયરપ્લગ અને ઇયરમફનો ઉપયોગ મોટા અવાજોના સંપર્કમાં ઘટાડો કરવા અને ઘોંઘાટીયા વાતાવરણમાં કાનના નુકસાનથી બચવા થાય છે.

૫  હેન્ડ પ્રોટેક્શન: લેટેક્સ, નાઈટ્રિલ, ચામડું અથવા રબર જેવી વિવિધ સામગ્રીમાંથી બનાવેલા ગ્લોવ્સ હાથને કટ, દાઝવા, રસાયણો અને જૈવિક જોખમોથી બચાવવા માટે પહેરવામાં આવે છે.

૬  શારીરિક સુરક્ષા: શરીર ને કટ, ઘર્ષણથી બચાવવા માટે અને  અન્ય અંગોને રાસાયણિક એક્સપોઝર અને દૂષણથી બચાવવા માટે કવરઓલ, એપ્રોન, વેસ્ટ્સ, ફુલ-બોડી સૂટ જેવા વસ્ત્રો પહેરવા જોઈએ.

૭  પગનું રક્ષણ: પગને વિદ્યુત સંકટ, સ્લિપ અને ફોલ્સ તેમજ કોઈ વસ્તુ અથડાવાથી બચાવવા માટે સલામતી બૂટ, પગરખાં અને ટો ગાર્ડ / લેગ ગાર્ડ પહેરવામાં આવે છે.

૮  ફોલ પ્રોટેક્શન: ઊંચાઈ પરથી પડતા અટકાવવા અને કામના ઊંચા વાતાવરણમાં કામદારોને બચાવવા હાર્નેસ, લેનીયાર્ડ્સ અને લાઈફલાઈનનો ઉપયોગ થાય છે.

૯  ત્વચાની કાળજી: સનસ્ક્રીન, barrier ક્રિમ અને વિશિષ્ટ કપડાં ત્વચાને હાનિકારક યુવી કિરણોત્સર્ગ, રસાયણો અને અતિશય તાપમાનથી બચાવવા માટે વપરાય છે. 

દરેક પ્રકારના પર્સનલ પ્રોટેક્ટિવ ઇક્વિપમેન્ટ (PPE) કામદારોને વિવિધ જોખમોથી સુરક્ષિત કરવા, કામદારોના સ્વાસ્થ્ય અને સલામતીનું રક્ષણ કરવા વપરાય છે તેની યોગ્ય પસંદગી, ઉપયોગ અને જાળવણી હોવી જોઈએ. 

સામાન્ય પ્રકારનાં વ્યક્તિગત રક્ષણાત્મક સાધનો (PPE), તેમના ઉપયોગો અને તેઓ સામે રક્ષણ આપતા જોખમો:

૧   સુરક્ષા ચશ્મા/ગોગલ્સ:

—   ઉપયોગો: ઉડતા કાટમાળ, રાસાયણિક છાંટા અને રેડિયેશન એક્સપોઝરથી આંખોને સુરક્ષિત કરો.
–  જોખમો: બાંધકામ, ઉત્પાદન અને પ્રયોગશાળાઓ જેવા ઉદ્યોગોમાં અસ્ત્રો, રસાયણો, ધૂળ અને કિરણોત્સર્ગથી આંખની ઇજાઓ.

૨  હાર્ડ હેટ્સ/હેલ્મેટ:
– ઉપયોગો: પડતી વસ્તુઓ અને વિદ્યુત સંકટ સામે માથું સલામત રાખો.
– જોખમો: પડી ગયેલી વસ્તુઓ, ઓવરહેડ જોખમો અને બાંધકામ સાઇટ્સ પર, ઔદ્યોગિક સેટિંગમાં અને વિદ્યુત કાર્ય દરમિયાન વિદ્યુત આંચકાથી માથાની ઇજાઓ.

3  Respiretors:

–  ઉપયોગો: હાનિકારક પદાર્થોને /   હાનિકારક કણો, વાયુઓ, વરાળ અને ધૂમાડાને ફિલ્ટર  કરી શ્વાસમાં આવતા રોકવા માટે 
– જોખમો: બાંધકામ, ખાણકામ અને આરોગ્યસંભાળ સહિતના વિવિધ ઉદ્યોગોમાં ધૂળ, રસાયણો, જૈવિક એજન્ટો અને pllution (પ્રદૂષકો) જેવા હવાજન્ય પ્રદુષણના સંપર્કમાં આવવાથી શ્વસનની સમસ્યાઓ અને ફેફસાને નુકસાન.

૪  મોજા:

– ઉપયોગો: હાથને કટ, બર્ન, રાસાયણિક સંપર્ક, જૈવિક જોખમો અને વિદ્યુત આંચકાથી સુરક્ષિત કરો.
– જોખમો: આરોગ્ય સંભાળ, ઉત્પાદન અને બાંધકામ જેવા ઉદ્યોગોમાં તીક્ષ્ણ વસ્તુઓ, ગરમ સપાટીઓ, રસાયણો, જૈવિક એજન્ટો અને વિદ્યુત પ્રવાહોના સંપર્કથી હાથની ઇજાઓ અને ત્વચાની બળતરા.

૫  ઇયરપ્લગ/ઇયરમફ્સ:
– ઉપયોગો: મોટા અવાજોના સંપર્કમાં ઘટાડો અને બહેરાશ / સાંભળવાની ખોટ અટકાવો.
– જોખમો: બાંધકામ, ઉત્પાદન અને ઉડ્ડયન જેવા ઉદ્યોગોમાં ઊંચા અવાજના સ્તરના લાંબા સમય સુધી સંપર્કમાં રહેવાને કારણે બહેરાશ / સાંભળવાની ખોટ અને ક્ષતિ.

૬  ઢાંકવા/રક્ષણાત્મક વસ્ત્રો:

– ઉપયોગો: શરીરને રાસાયણિક સંસર્ગ, જૈવિક જોખમો, કટ, ઘર્ષણ અને દૂષણથી બચાવવા માટે
– જોખમો: આરોગ્યસંભાળ, પ્રયોગશાળાઓ અને જોખમી સામગ્રીઓનું સંચાલન જેવા ઉદ્યોગોમાં ત્વચામાં બળતરા, દાઝવું, રાસાયણિક સંપર્ક અને પ્રદુષણ 

૭  સલામતી બૂટ / શૂઝ:

–   ઉપયોગો: ભારે વસ્તુઓ પડવા/અથડાતા, પગ પર અથડાતી તીક્ષ્ણ વસ્તુઓ, વિદ્યુત સંકટ, સ્લિપ અને ફોલ્સ સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
– જોખમો: બાંધકામ, ઉત્પાદન અને ખાણકામના વાતાવરણમાં ભારે ચીજવસ્તુઓ પડવાથી, ઈલેક્ટ્રીક શોક, લપસી જવાથી અને પડવાથી પગની ઈજાઓ.

૮   ફેસ શિલ્ડ્સ:
– ઉપયોગો: રાસાયણિક છાંટા, ઉડતા કાટમાળ અને ભારે ચીજવસ્તુઓ પડવાથી ચહેરાને સુરક્ષિત કરો.

– જોખમો: રાસાયણિક પ્રક્રિયા, વેલ્ડીંગ કરતી વખતે અને ઉછળતા કાટમાળ અને જોખમી સામગ્રીઓથી ચહેરાના ઇજાઓ સામે રક્ષણ આપે છે.

૯   હાર્નેસ/લેનયાર્ડ્સ:
– ઉપયોગો: ઊંચાઈ પરથી પડતા અટકાવો અને કામના ઊંચા વાતાવરણમાં કામદારોનું રક્ષણ કરો.
– જોખમો: ઊંચાઈ પર બાંધકામ, છત અને જાળવણી કાર્ય દરમિયાન ઇજાઓ અને જાનહાનિ.

૧૦   સનસ્ક્રીન/બેરિયર ક્રીમ:
– ઉપયોગો: હાનિકારક યુવી કિરણોત્સર્ગ, રસાયણો અને અતિશય તાપમાનથી ત્વચાને સુરક્ષિત કરો.
– જોખમો: સૂર્યપ્રકાશ, રસાયણો અને આઉટડોર વર્ક સેટિંગમાં અતિશય તાપમાનના લાંબા સમય સુધી સંપર્કમાં રહેવાથી સનબર્ન, ચામડીનું કેન્સર અને ત્વચાનો સોજો.

કાર્યસ્થળના જોખમોને અસરકારક રીતે ઘટાડવા અને કામદારોના સ્વાસ્થ્ય અને સલામતીનું રક્ષણ કરવા PPEની યોગ્ય પસંદગી, ઉપયોગ અને જાળવણી જરૂરી છે. એમ્પ્લોયરોએ યોગ્ય તાલીમ આપવી જોઈએ અને ખાતરી કરવી જોઈએ કે PPE યોગ્ય રીતે બંધબેસે છે અને જોખમી વાતાવરણમાં સતત પહેરવામાં આવે છે.

પર્સનલ પ્રોટેક્ટીવ ઇક્વિપમેન્ટ (PPE) ની ગુણવત્તા:

પર્સનલ પ્રોટેક્ટિવ ઇક્વિપમેન્ટ (PPE) એ કામના સ્થળે અથવા વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ દરમિયાન વ્યક્તિઓને જોખમોથી બચાવવા માટે વપરાતું સાધન છે. PPE માં નીચેના ગુણો હોવા જોઈએ:

૧  રક્ષણ: PPE એ પહેરનારને ભૌતિક, રાસાયણિક, જૈવિક, રેડિયોલોજીકલ અથવા પર્યાવરણીય જોખમો જેવા ચોક્કસ જોખમોથી અસરકારક રીતે સુરક્ષિત રાખવું જોઈએ.

૨  ટકાઉપણું: PPE ટકાઉ સામગ્રીથી બનેલું હોવું જોઈએ જે ફાટી ન જાય જેથી તેનો સલામત રીતે નિયમિત ઉપયોગ કરી શકાય.

૩  આરામદાયક: વપરાશકર્તાઓ લાંબા સમય સુધી સતત અને યોગ્ય રીતે PPE પહેરવા માટે પૂરતા આરામદાયક હોવા જોઈએ.

૪  ફિટ: અસરકારક સલામતી માટે, PPEની ફિટિંગમાં શરીરના જુદા જુદા ભાગો આવરી લેવા જોઈએ અને વિવિધ કદમાં ઉપલબ્ધ હોવા જોઈએ.

૫  ઉપયોગમાં સરળતા: યોગ્ય ઉપયોગને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે PPE મૂકવા, ગોઠવવા અને દૂર કરવા માટે સરળ હોવું જોઈએ. ત્યાં કોઈ જટિલ અથવા બોજારૂપ સાધનો ન હોવા જોઈએ.

૬  સુસંગતતા: PPE અન્ય જરૂરી સાધનો અથવા કપડાં સાથે સુસંગત હોવું જોઈએ, જેથી વપરાશકર્તાઓ મૂંઝવણ વિના તમામ જરૂરી સુરક્ષા સાધનો એકસાથે પહેરી/ઉપયોગ કરી શકે.

૭  રંગ/ડિઝાઈન: PPE એવા રંગ/ડિઝાઈનનું હોવું જોઈએ કે જે અન્ય પહેરનારાઓ દ્વારા ઓછા પ્રકાશની સ્થિતિમાં અથવા ચાલતી મશીનરીવાળા વિસ્તારોમાં સરળતાથી જોઈ શકાય.

૮  શ્વાસ લેવાની ક્ષમતા: PPE માં ખાસ કરીને ગરમ અથવા ભેજવાળી સ્થિતિમાં પર્યાપ્ત વેન્ટિલેશન હોવું જોઈએ.

૯  કોમ્યુનિકેશન: સાચી અને સારી પરિસ્થિતિ જાણવા અને એકબીજા સાથે વાતચીત કરવા માટે સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિ અને અવરોધ વિનાના PPE કપડાં/સાધન હોવું જોઈએ.

૧૦  જાળવણી: લાંબા ગાળાના સારા ઉપયોગ માટે PPE સાફ કરવા અને જાળવવામાં સરળ હોવું જોઈએ. PPE સાધનોના નિરીક્ષણ, સફાઈ અને સમયાંતરે બદલવા માટે ચોક્કસ માર્ગદર્શિકા નક્કી કરવી જોઈએ.

૧૧  નિયમોનું પાલન: PPEનું ઉત્પાદન સરકાર અથવા ઉદ્યોગ સત્તાવાળાઓ દ્વારા નિર્ધારિત સલામતી નિયમો અનુસાર થવું જોઈએ.

૧૨  ખર્ચ-અસરકારકતા: PPE ખર્ચમાં વાજબી અને અસરકારક હોવા જોઈએ.

પર્સનલ પ્રોટેક્ટીવ ઇક્વિપમેન્ટ (PPE) ની પસંદગી અને યોગ્ય ઉપયોગની અમુક શરતો અને માર્ગદર્શન:

પર્સનલ પ્રોટેક્ટિવ ઇક્વિપમેન્ટ (PPE) ની અસરકારક ઉપયોગિતા અને ખાસ હેતુ માટે નીચે મુજબની શરતોના આધારે પસંદ કરવામાં આવે છે:

૧  જોખમનું મૂલ્યાંકન: યોગ્ય PPE પસંદ કરવા માટે કામના સ્થળે જોખમોને જાણવા જરૂરી હોય છે. આ મૂલ્યાંકન રક્ષણના પ્રકારો જેવા કે રાસાયણિક સંપર્ક, ભૌતિક અસર, જૈવિક એજન્ટો અથવા અન્ય જોખમોથી રક્ષણ. ઓળખવામાં મદદ કરે છે. 

૨  નિયમોની  આવશ્યકતાઓ: સંબંધિત કાયદાઓ, નિયમો અને ઉદ્યોગના ધોરણોનું પાલન હિતાવહ છે. કામદારો માટે પર્યાપ્ત સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે PPE પસંદગી કાનૂની જરૂરિયાતો અને વ્યવસાયિક સલામતી અને આરોગ્ય અધિકારીઓ દ્વારા નિર્ધારિત નિયમો મુજબ હોવી જોઈએ.

૩  જોખમનું લેવલ: વિવિધ કાર્યો અથવા પ્રવૃત્તિઓ સાથે સંકળાયેલા જોખમના લેવલનું મૂલ્યાંકન PPE પસંદગી માટે જરૂરી છે. સંભવિત નુકસાનને અસરકારક રીતે ઘટાડવા માટે ઉચ્ચ-જોખમના કાર્યોને મજબૂત અથવા વિશિષ્ટ રક્ષણાત્મક PPE ની જરૂર પડે છે.

૪  કાર્ય-વિશિષ્ટ આવશ્યકતાઓ: વિવિધ કાર્યો માટે વિવિધ પ્રકારના PPEની જરૂર પડી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, વેલ્ડીંગ કામગીરીમાં તીવ્ર પ્રકાશ અને ગરમી સામે રક્ષણ કરવા માટે ચોક્કસ ફિલ્ટર્સ સાથે આંખની સુરક્ષાની જરૂર પડે છે, જ્યારે રસાયણોને હેન્ડલ કરવા માટે રાસાયણિક સંપર્કમાં મોજાની જરૂર પડી શકે છે.

૫  વાપરનારની જરૂરિયાત: વાપરનારની જરૂરિયાત જેમ કે આરામદાયક, ફિટ અને વ્યક્તિગત પસંદગીઓ ધ્યાનમાં લેવી મહત્વપૂર્ણ છે. PPE લાંબા સમય સુધી પહેરવા માટે આરામદાયક હોવું જોઈએ અને પર્યાપ્ત રક્ષણની ખાતરી કરવા માટે યોગ્ય રીતે ફિટ થવું જોઈએ.

૬  પર્યાવરણીય પરિબળો: પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ, જેમ કે તાપમાન, ભેજ અને વેન્ટિલેશન PPEની ઉપયોગીતામાં અસર કરે છે. પહેરનારની આરામ અને સલામતી જાળવવા માટે પસંદ કરેલ PPE પ્રવર્તમાન પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ માટે યોગ્ય હોવું જોઈએ.

૭  અન્ય સાધનો સાથે સુસંગતતા: PPE અન્ય સાધનો અથવા વપરાશકર્તા દ્વારા પહેરવામાં આવતા કપડાં સાથે સુસંગત હોવું જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, અસરકારકતા સાથે સમાધાન કર્યા વિના વ્યાપક સુરક્ષા પ્રદાન કરવા માટે શ્વસન સંરક્ષણને ગોગલ્સ અથવા ફેસ શિલ્ડ સાથે એકીકૃત રીતે સંકલિત કરવું જોઈએ.

૮  જાળવણીની આવશ્યકતાઓ: સતત વપરાશ ને કારણે PPEની જાળવણીની જરૂરિયાતોને સમજવી જરૂરી છે. યોગ્ય જાળવણી માટે સફાઈની રીત, સંગ્રહની જરૂરિયાતો અને આયુષ્ય જેવા પરિબળો ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ.

૯  તાલીમ અને શિક્ષણ: PPE ના યોગ્ય ઉપયોગ, સંભાળ અને મર્યાદાઓ પર પૂરતી તાલીમ અને શિક્ષણ જરૂરી છે. વપરાશકર્તાઓને તેના રક્ષણાત્મક લાભોને વધારવા માટે PPEને યોગ્ય રીતે વાપરવાની તાલીમ આપવી જોઈએ. 

૧૦  ખર્ચની બાબતો: સલામતીને પ્રાથમિકતા આપતી વખતે, ખર્ચ પણ મહત્વપૂર્ણ છે. ગુણવત્તા સાથે વ્યાજબી PPE પસંદ કરવી જોઈએ. 

આ શરતોને ધ્યાનમાં લઈને, સંસ્થાઓ PPE પસંદ કરતી વખતે માહિતગાર નિર્ણયો લઈ શકે છે, આખરે કાર્યસ્થળની સલામતીમાં વધારો કરે છે અને કામદારોના સ્વાસ્થ્ય અને સુખાકારી માટેના જોખમોને ઘટાડે છે.

ડીઝલ મશીનની હેરફેર/વપરાશમાં સલામતીની સાવચેતી: 

ડીઝલ-સંચાલિત મશીનરીને હેન્ડલ કરવા માટે અકસ્માતોના જોખમને ઘટાડવા અને આસપાસના ઓપરેટરો અને અન્ય લોકોની સુખાકારીની ખાતરી કરવા માટે ઘણી સલામતી સાવચેતીઓનું પાલન કરવાની જરૂર છે. કેટલીક મુખ્ય સુરક્ષા સાવચેતીઓ નીચે મુજબ છે.

૧  તાલીમ: ઓપરેટરોએ ડીઝલ-સંચાલિત મશીનરીના સલામત સંચાલન અને સંચાલન અંગે વ્યાપક તાલીમ લેવી જોઈએ. આ તાલીમમાં યોગ્ય સ્ટાર્ટ-અપ, ઓપરેશન, શટડાઉન પ્રક્રિયાઓ તેમજ ઈમરજન્સી પ્રોટોકોલ આવરી લેવા જોઈએ.

૨  મેન્યુઅલ વાંચો: ઉપયોગમાં લેવાતા ચોક્કસ ડીઝલ મશીન માટે ઉત્પાદકના ઓપરેટિંગ મેન્યુઅલથી પોતાને પરિચિત કરો. મેન્યુઅલ આવશ્યક સલામતીની માહિતી, હેરફેર/વપરાશ ની પધ્ધતિ / પ્રક્રિયાઓ અને જાળવણીનું માર્ગદર્શન આપે છે. 

૩  પર્સનલ પ્રોટેક્ટીવ ઇક્વિપમેન્ટ (PPE): અવાજ, પડતી ઉડટી વસ્તુઓ /કાટમાળ અને કચડાવાની  ઇજાઓ જેવા જોખમો સામે રક્ષણ આપવા માટે સલામતી ચશ્મા, શ્રવણ (કાન) સુરક્ષા, મોજા અને સ્ટીલના અંગૂઠાના બૂટ સહિત યોગ્ય PPE પહેરો.

૪  વેન્ટિલેશન: કાર્બન મોનોક્સાઇડ જેવા હાનિકારક વાયુઓ ધરાવતા એક્ઝોસ્ટ ધૂમાડાના સંપર્કને ઘટાડવા માટે સારી રીતે વેન્ટિલેટેડ જગ્યાઓમાં  ડીઝલ-સંચાલિત મશીનરી ચલાવો. યોગ્ય વેન્ટિલેશન અથવા એક્ઝોસ્ટ એક્સટ્રેક્શન સિસ્ટમ્સ વિના મર્યાદિત જગ્યાઓમાં મશીનરી ચલાવવાનું ટાળો.

૫  ફ્યુઅલ હેન્ડલિંગ: ડીઝલ ઇંધણની હેરફેર વખતે સાવધાની રાખો. સલામત રિફ્યુઅલ મશીનરી અને કન્ટેનરમાં ઇંધણનો સંગ્રહ કરો અને ઇગ્નીશન સોર્સ, સ્પાર્ક અથવા ખુલ્લી જ્વાળાઓથી દૂર નક્કી કરેલ જગ્યાએ સંગ્રહ કરો. ઢોળાયેલું ઓઇલ સાફ કરો અને ઓઈલવાળી સામગ્રીનો યોગ્ય રીતે નિકાલ કરો.

૬  ફાયર સેફ્ટી: ડીઝલ સંચાલિત મશીનરી સાથે સંકળાયેલા આગના જોખમોથી વાકેફ રહો. અગ્નિશામક ઉપકરણો હાથવગા રાખો અને ખાતરી કરો કે તેનું નિયમિત નિરીક્ષણ અને જાળવણી કરવામાં આવે છે. બળતણને ઢોળાતું રોકવા અને સંભવિત ઇગ્નીશન સોર્સ, સ્પાર્કને રોકવા માટે યોગ્ય રિફ્યુઅલિંગ પધ્ધતિ / પ્રક્રિયાઓ ને અનુસરો.

૭  Preventive Maintenance -મરામત જાળવણી: ડીઝલ મશીનરી સલામત રન્નીંગ/કાર્યકારી સ્થિતિમાં છે તેની ખાતરી કરવા માટે તેની નિયમિત જાળવણી તપાસો અને નિરીક્ષણો કરો. નળીઓ, પટ્ટાઓ અને જોડાણો તપાસો,  કોઈપણ સમસ્યાઓનું તાત્કાલિક નિરાકરણ કરો.

૮  સલામત કામગીરી: ડીઝલ મશીનરીને ઉત્પાદકની માર્ગદર્શિકા અને ભલામણ કરેલ ઓપરેટિંગ પ્રક્રિયાઓ અનુસાર ચલાવો. ઓવરલોડિંગ સાધનો, ઝડપ મર્યાદા ઓળંગવાનું અથવા ઢોળાવ / અસ્થિર ભૂપ્રદેશ જેવી જોખમી પરિસ્થિતિઓમાં કામ કરવાનું ટાળો.

૯  કોમ્યુનિકેશન: ડીઝલ સંચાલિત મશીનરીની નજીકમાં અન્ય કામદારો અને કર્મચારીઓ સાથે સ્પષ્ટ વાણી વ્યવહાર / પ્રોટોકોલ સ્થાપિત કરો. હલનચલનનું સંકલન કરવા અને દરેકની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે હાથના ચિહ્નો, રેડિયો અથવા અન્ય ટેલિફોનિક ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરો.

૧૦  કટોકટીની તૈયારી: કટોકટી અથવા સાધનોની નિષ્ફળતાનો તાત્કાલિક જવાબ આપવા માટે તૈયાર રહો. ઈમરજન્સી શટડાઉન કંટ્રોલ, ફર્સ્ટ એઈડ કીટ અને ઈમરજન્સી એક્ઝિટનું સ્થાન જાણો. સામેલ તમામ કર્મચારીઓ સાથે કટોકટી પ્રતિભાવ યોજનાઓ વિકસાવો અને રિહર્સલ કરો.

આ સલામતી સાવચેતીઓનું પાલન કરીને, ઓપરેટરો ડીઝલ-સંચાલિત મશીનરીના સંચાલન સાથે સંકળાયેલા જોખમોને ઘટાડી શકે છે અને પોતાને અને અન્ય લોકો માટે સલામત વાતાવરણ બનાવી શકે છે.

રબરની નળી અને પાઈપોની સલામતી:

રબરની નળીઓ અને પાઈપોની સલામતીની ચકાસવી એ ઉદ્યોગોમાં જરૂરી છે જ્યાં તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે પ્રવાહી અથવા વાયુઓ પહોંચાડવા માટે થાય છે. રબરની નળીઓ અને પાઈપોની સલામતીની ચકાસણી માટે નીચે મુજબ મુખ્ય બાબતો છે

૧  સામગ્રીની સુસંગતતા: ખાતરી કરો કે નળીઓ અને પાઈપોમાં વપરાતી રબર સામગ્રી વહન કરવામાં આવતા પ્રવાહી અથવા વાયુઓ સાથે સુસંગત છે. અસંગત સામગ્રી રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ, રબરનું ખવાઈ જવું /ઓગળી જવું અને સંભવિત લીક કરી શકે છે.

૨  પ્રેશર રેટિંગ: જરૂરી ઉપયોગના પ્રકાર મુજબ, યોગ્ય દબાણ રેટિંગ વાળી નળી અને પાઇપનો ઉપયોગ કરો. મહત્તમ દબાણ રેટિંગને ઓળંગવાથી નળી અથવા પાઈપો ફાટી શકે છે, જેનાથી ઈજા અથવા મિલકતને નુકસાન થઈ શકે છે.

૩  ઉષ્ણતામાન રેન્જ : ખાતરી કરો કે રબર સામગ્રી પહોંચાડેલા પ્રવાહી અથવા વાયુઓની તાપમાન રેન્જ નો સામનો કરી શકે છે. અતિશય ગરમી અથવા ઠંડી રબરને નુકસાન કરી શકે છે, જે ખરાબી અને સંભવિત નુકશાન તરફ દોરી જાય છે.

૪  નિરીક્ષણ અને જાળવણી: નળીઓ અને પાઈપોને ઘસારા, નુકસાન અથવા બગાડના ચિહ્નો માટે નિયમિતપણે ચકાસો,  તિરાડો, બલ્જેસ, લીક અથવા અન્ય નુકસાનના ચિહ્નો દર્શાવતી કોઈપણ નળી અથવા પાઈપોને બદલો. યોગ્ય જાળવણી અણધારી નિષ્ફળતાઓને રોકવામાં મદદ કરે છે.

૫  યોગ્ય ફીટીંગ: નળીઓ અને પાઈપોની ફેકટરી ગાઈડ / માર્ગદર્શિકા અને ઉદ્યોગની શ્રેષ્ઠ પધ્ધતિઓ  અનુસાર યોગ્ય રીતે નળીઓ અને પાઈપો સ્થાપિત કરો. યોગ્ય એલાઇમેન્ટ, સુરક્ષિત કનેક્શન, સપોર્ટ, વળાંક અથવા નળીઓ અને પાઈપોની ખેંચતાણ રોકવા ચકાસણી કરો જેથી નુકશાન અટકાવી શકાય. 

૭  તીક્ષ્ણ વસ્તુઓથી દૂર રાખવું: નળીઓ અને પાઈપોને તીક્ષ્ણ વસ્તુઓ, કિનારીઓ અથવા ઘર્ષક સપાટીઓના સંપર્કથી સુરક્ષિત કરો જે કટ, ઘર્ષણ અથવા પંચરનું કારણ બની શકે છે. જોખમો સાથેનો સંપર્ક ઓછો કરવા માટે જરૂરીયાત મુજબ રક્ષણાત્મક કવર અથવા રૂટીંગ માર્ગદર્શિકાઓનો ઉપયોગ કરો.

૭  વાળવાનું અને બેન્ડિંગ કરવાનું ટાળવું: નળીઓ અને પાઈપોને તેમની ભલામણ કરેલ મર્યાદાથી વધુ વાળવાનું ટાળો. વધુ પડતું વાળવું એ રબરની વસ્તુ ને નબળી બનાવી શકે છે અને નિષ્ફળતા તરફ દોરી જાય છે.

૮  સ્ટેટિક વીજળી: જ્વલનશીલ પ્રવાહી અથવા વાયુઓ પહોંચાડતી વખતે સ્થિર વીજળી/સ્પાર્ક  બનતી અટકાવવા  એન્ટિ-સ્ટેટિક ગુણધર્મોવળી નળીઓ અને પાઈપોનો ઉપયોગ કરો, જે આગ અથવા વિસ્ફોટનું જોખમ ઘટાડે. 

૯  યોગ્ય સ્ટોરેજ : સીધો સૂર્યપ્રકાશ, અતિશય તાપમાન અને રાસાયણિક સંપર્કથી દૂર સ્વચ્છ, શુષ્ક વાતાવરણમાં નળીઓ અને પાઈપો સ્ટોર કરો. અયોગ્ય સ્ટોરેજ રબર સામગ્રલની લાંબા સમયની ઉપયોગીતા ને ઘટાડી શકે છે.

૧૦  તાલીમ અને જાગૃતિ: નળીઓ અને પાઈપોના યોગ્ય સંચાલન, ઉપયોગ અને જાળવણી અંગે કર્મચારીઓને તાલીમ આપો. સંભવિત જોખમો અને સલામતી પ્રોટોકોલનું પાલન કરવાના મહત્વ વિશે જાગૃતિ ફેલાવો.

આ સલામતી વિચારણાઓને અનુસરીને, ઉદ્યોગો અકસ્માતો, ઇજાઓ અને સાધનોની નિષ્ફળતાના જોખમને ઘટાડી શકાય છે.