Automotive Mechanic Diesel – Related Theory for Exercise 1.5.35 – 37 Mechanic Diesel – Hydraulics and Pneumatics
🌟 Introduction to Hydraulics and Pneumatics (હાઇડ્રોલિક્સ અને ન્યુમેટિક્સનો પરિચય)
Objectives (ઉદ્દેશ્યો): આ lesson ના અંતે તમે નીચેની બાબતો શીખી શકશો:
- Fluid power શબ્દને વ્યાખ્યાયિત (define) કરી શકશો.
- Pneumatic systems ના working principle, તેના ફાયદા (advantages) અને ગેરફાયદા (disadvantages) સમજાવી શકશો.
- Hydraulic systems ના working principle, તેના ફાયદા (advantages) અને ગેરફાયદા (disadvantages) સમજાવી શકશો.
💧 Fluid Power Systems (ફ્લુઈડ પાવર સિસ્ટમ્સ)
Fluid power એ મોટાભાગના industrial અને mobile applications માં એક મુખ્ય driving force છે. જમીન ખસેડવા માટે વપરાતા Bulldozer અથવા Excavator, કે ટ્રકમાં વપરાતી Brakes, એ ફ્લુઈડ પાવરનો ઉપયોગ ક્યાં થાય છે તેના કેટલાક ઉદાહરણો છે.
Fluid power માં fluid medium નો ઉપયોગ થાય છે, જેમ કે air (હવા) અથવા oil (તેલ). આ માધ્યમનો ઉપયોગ ચોક્કસ રીતે (controlled manner) કરીને ઉપયોગી કાર્ય (work) મેળવવામાં આવે છે.
‘Fluid power’ ની વ્યાખ્યામાં બે વિશિષ્ટ ક્ષેત્રો (specialized areas) નો સમાવેશ થાય છે:
- Pneumatics: જેમાં હવા (air) દ્વારા પાવરનું transmission અને control થાય છે.
- Hydraulics: જેમાં પ્રવાહી (liquid) દ્વારા પાવરનું transmission અને control થાય છે.
💨 Pneumatic Systems (ન્યુમેટિક સિસ્ટમ્સ)
Pneumatic system માં, compressed air (દબાણયુક્ત હવા) ના રૂપમાં energy ને actuator સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે, જ્યાં કાર્ય (work) કરવાનું હોય છે. આ સિસ્ટમના મૂળભૂત તત્વો (basic elements) છે: power source, control valves અને actuators.
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે, Air compressor નો ઉપયોગ પાવર સોર્સ તરીકે થાય છે, જે હવાનું દબાણ જરૂરી લેવલ સુધી વધારે છે. જોકે, આ સિસ્ટમમાં pressure development ની પ્રક્રિયા થોડી ધીમી (slow) હોય છે. Air compressor નો slow response યોગ્ય દબાણ મેળવવા માટે receiver tank માં compressed air ના સંગ્રહની જરૂરિયાત ઉભી કરે છે. આ ટેન્કમાં સંગ્રહિત ઉર્જા (stored energy) ને પછી actuator સુધી નિયંત્રિત રીતે પહોંચાડવામાં આવે છે.
Flow Diagram: Power Source (Compressor) ➡️ Air ➡️ Control Valve ➡️ Actuator (Cylinder)
Pneumatic Systems ના ફાયદા: Pneumatic systems નો એક મહત્વનો ફાયદો એ છે કે તે linear motion (સીધી રેખામાં ગતિ) ખૂબ જ સરળતાથી ઉત્પન્ન કરી શકે છે. તે high-speed operation પણ આપી શકે છે. સાદા flow control valves દ્વારા speed control પણ મેળવી શકાય છે. જોકે, pneumatic systems uniform motion (એકસરખી ગતિ) પૂરી પાડવા માટે યોગ્ય નથી. ન્યુમેટિક્સમાં operating pressure સામાન્ય રીતે હાઇડ્રોલિક્સ કરતા ઘણું ઓછું હોય છે. તેથી, જે એપ્લિકેશનમાં નાના પ્રમાણમાં linear forces ની જરૂર હોય ત્યાં તે આદર્શ છે. 💨✨
🚜 Hydraulic Systems (હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમ્સ)
Hydraulic system માં, pressurized liquid (oil) ના રૂપમાં energy ને actuator સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે. આ સિસ્ટમના મૂળભૂત તત્વો પણ power source, control valves અને actuators છે.
હાઇડ્રોલિક પાવર ટ્રાન્સમિશનમાં, pump નો ઉપયોગ પાવર સોર્સ તરીકે થાય છે જે flow (પ્રવાહ) બનાવે છે અને પરિણામે બંધ (enclosed) એવા incompressible oil માધ્યમનું દબાણ તરત જ જરૂરી સ્તર સુધી વધારે છે. આ હાઇડ્રોલિક એનર્જીને પછી નિયંત્રિત રીતે actuator સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે જેથી ઉપયોગી કાર્ય થઈ શકે.
Flow Diagram: Power Source (Pump) ➡️ Oil ➡️ Control Valve ➡️ Actuator (Cylinder)
Hydraulic systems ના મુખ્ય ફાયદા: હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમનો મોટો ફાયદો એ છે કે તે basic actuator (cylinder) દ્વારા સરળતાથી linear motion ઉત્પન્ન કરી શકે છે. હાઇડ્રોલિક્સમાં operating pressure ન્યુમેટિક્સ કરતા ઘણું વધારે હોય છે. તેથી, હાઈ-પ્રેશર હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમ્સ ભારે ભાર (heavy loads) ચલાવવા માટે આર્થિક રીતે મોટા પ્રમાણમાં force (બળ) પેદા કરી શકે છે. Actuator ની speed ને તેલના flow rate ને નિયંત્રિત કરીને સરળતાથી એડજસ્ટ કરી શકાય છે. ઓછા મૂલ્યો (low values) પર પણ precise speed control એ આ સિસ્ટમનો બીજો ફાયદો છે. 🏗️💧
✅ Facts & Advantages of Hydraulics (હાઇડ્રોલિક્સના ફાયદા અને તથ્યો)
હાઇડ્રોલિક્સનો વ્યાપક ઉપયોગ નીચેના કારણોસર થાય છે:
- Oil is practically incompressible: તેલ વ્યવહારિક રીતે દબાવી શકાતું નથી. 🚫🔩
- Rapid transmission: તેલ ફોર્સને ઝડપથી અને સચોટ રીતે (accurately) ટ્રાન્સમિટ કરી શકે છે.
- Simple step-less control: સ્પીડ, ફોર્સ અથવા ટોર્કનું સ્ટેપ-લેસ કંટ્રોલ શક્ય છે.
- Overload protection: આમાં સરળ ઓવરલોડ પ્રોટેક્શન હોય છે. 🛡️
- Reliable: તે સરળ, કોમ્પેક્ટ અને અત્યંત વિશ્વસનીય (highly reliable) છે.
🚗 Applications in Modern Automotives (આધુનિક ઓટોમોટિવમાં ઉપયોગો)
હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમ્સ આધુનિક વાહનો અને જાળવણીના સાધનોમાં નીચે મુજબ વપરાય છે:
- Fuel injection system (ફ્યુઅલ ઇન્જેક્શન સિસ્ટમ) ⛽
- Lubrication system (લ્યુબ્રિકેશન સિસ્ટમ)
- Brake system (બ્રેક સિસ્ટમ) 🛑
- Steering system (સ્ટીયરિંગ સિસ્ટમ) 🎡
- Shock absorbers (શોક એબ્સોર્બર્સ)
- Adoptive suspension system (એડેપ્ટિવ સસ્પેન્શન સિસ્ટમ)
- Automatic transmission system (ઓટોમેટિક ટ્રાન્સમિશન સિસ્ટમ)
- Clutch actuating mechanism (ક્લચ એક્ટ્યુએટિંગ મિકેનિઝમ)
- Jack (જેક) 🏗️
- Hoist (હોઈસ્ટ)
- Bearing puller etc. (બેરિંગ પુલર વગેરે)
🔍 Keywords:
- Hydraulics and Pneumatics in Gujarati
- Mechanic Diesel Fluid Power Theory
- Difference between Hydraulics and Pneumatics
- Pneumatic System Working Principle Gujarati
- Hydraulic System Advantages in Gujarati
- Automotive Hydraulic Applications
- ITI Mechanic Diesel Study Material Gujarati
- Fluid Power Systems Explanation
Title Idea: Introduction to Hydraulics & Pneumatics | Mechanic Diesel Lesson in Gujarati 🛠️ Meta Description: આ પાઠમાં Hydraulics અને Pneumatics ના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો, તેમના ફાયદા અને આધુનિક વાહનોમાં તેમના ઉપયોગો વિશે ગુજરાતી અને અંગ્રેજી મિક્સ ભાષામાં સરળતાથી સમજાવવામાં આવ્યું છે. ITI Mechanic Diesel ના વિદ્યાર્થીઓ માટે શ્રેષ્ઠ માર્ગદર્શિકા.
🚜 Hydraulics (હાઇડ્રોલિક્સ): Mechanic Diesel NSQF Level 4 Guide
નમસ્તે વિદ્યાર્થીમિત્રો! આજે આપણે Hydraulics System વિશે વિગતવાર માહિતી મેળવીશું. આ લેસન Automotive Mechanic Diesel ના અભ્યાસક્રમ માટે અત્યંત મહત્વનો છે.
🎯 Objectives (ઉદ્દેશ્યો):
આ લેસનના અંતે તમે આ બાબતો શીખી શકશો:
- Hydraulic System નું વર્ણન કરી શકશો.
- Hydraulic Power Pack ના ઘટકો (components) સમજી શકશો.
- Hydraulic Pump ની કામગીરી (working) સમજાવી શકશો.
⚙️ Hydraulic System (હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમ)
Hydraulic System ને Fig 1 ના schematic diagram માં દર્શાવવામાં આવી છે. આ એક closed system છે જેમાં power pack, control valves અને actuators નો સમાવેશ થાય છે.
- Hydraulic Power Pack માં મુખ્યત્વે એક hydraulic pump હોય છે જે એન્જિન (prime mover) સાથે જોડાયેલ હોય છે, એક તેલથી ભરેલું reservoir અને એક Pressure Relief Valve (PRV) હોય છે. 🛠️
System કેવી રીતે કામ કરે છે? Pump આ તેલને (oil) બંધ સિસ્ટમમાં ધકેલે છે. જ્યારે તેલના પ્રવાહ (pump flow) સામે કોઈ અવરોધ આવે છે, ત્યારે તે High Pressure પેદા કરે છે. આમ, prime mover દ્વારા મળતી mechanical energy નું Hydraulic Energy માં રૂપાંતર થાય છે. આ એનર્જી hydraulic actuators (જેમ કે સિલિન્ડર) સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે જે ફરીથી તેને mechanical energy માં ફેરવે છે. Hydraulic Valves નો ઉપયોગ actuators ની દિશા (direction) અને ઝડપ (speed) ને નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે.
🛢️ Reservoir (Fig 2) – તેલનો સંગ્રહસ્થાન
Hydraulic power pack માં વપરાતું Reservoir, prime mover દ્વારા મળેલી શક્તિને hydraulic power માં રૂપાંતરિત કરે છે.
- તે એક કોમ્પેક્ટ અને પોર્ટેબલ એસેમ્બલી છે જેમાં સિસ્ટમ માટે જરૂરી તેલનો જથ્થો સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે.
- તેના મુખ્ય ભાગો: Reservoir (tank), Pump, Relief Valve, Pressure Gauge વગેરે છે.
- એક સારી રીતે ડિઝાઇન કરેલું Reservoir તેલમાંથી કચરો (foreign matter) દૂર કરવામાં અને તેલની ગરમી ઘટાડવામાં (dissipating heat) મદદ કરે છે. 🌡️
🔍 Oil Filter (Fig 3) – તેલની શુદ્ધિ
સિસ્ટમમાં ઘસારાને કારણે અથવા બહારના વાતાવરણને કારણે અશુદ્ધિઓ (impurities) આવી શકે છે. આથી, તેલમાંથી ધૂળના રજકણો દૂર કરવા માટે Filters લગાવવામાં આવે છે. સિસ્ટમની વિશ્વસનીયતા (reliability) તેલની સ્વચ્છતા પર આધાર રાખે છે. ✨
🛡️ Pressure Relief Valve (Fig 4)
Pressure Relief Valve (PRV) નો ઉપયોગ સિસ્ટમમાં મહત્તમ વર્કિંગ પ્રેશરને મર્યાદિત કરવા માટે થાય છે. આ વાલ્વ સિસ્ટમના ભાગોને નુકસાન થતું અટકાવે છે અને કામ કરતા કર્મચારીઓની સુરક્ષા (safety) જાળવે છે.
🔄 External Gear Pump (Fig 5)
Fig 5 External Gear Pump ની કામગીરી દર્શાવે છે.
- તેમાં બે સમાન કદના ગિયર્સ હોય છે જે એક ક્લોઝ-ફિટિંગ હાઉસિંગમાં બંધ હોય છે. ⚙️
- જ્યારે ગિયર્સ ફરે છે, ત્યારે હાઉસિંગ અને ગિયરના દાંત વચ્ચે તેલ ભરાય છે.
- Drive Gear પ્રાઇમ મૂવર સાથે જોડાયેલ હોય છે, જે બીજા Driven Gear ને ફેરવે છે.
- જ્યારે ગિયરના દાંત છૂટા પડે છે ત્યારે inlet side પર વેક્યુમ પેદા થાય છે, જેનાથી તેલ અંદર ખેંચાય છે (Fig 5a). ત્યારબાદ તેલ ડિલિવરી પોર્ટ તરફ ધકેલાય છે.
🌀 Internal Gear Pump (Fig 6)
Internal Gear Pump ની રચનામાં એક outer rotor gear, એક inner spur gear અને અર્ધચંદ્રાકાર crescent-shaped spacer હોય છે. 🌙
- Inner gear ના દાંત ઓછા હોય છે અને તે rotor gear ની અંદર ફરે છે.
- Spacer તેલના પ્રવાહને વિભાજિત કરે છે અને suction તથા discharge પોર્ટ વચ્ચે સીલ તરીકે કામ કરે છે.
- આ પંપમાં પણ વેક્યુમ દ્વારા તેલ અંદર ખેંચાય છે અને ગિયર્સના પરિભ્રમણથી તે બહાર નીકળે છે.
🚀 Keywords:
- Hydraulics in Gujarati
- Mechanic Diesel NSQF Level 4
- Hydraulic System Working Animation
- External Gear Pump working in Gujarati
- Hydraulic Power Pack components
- ITI Diesel Mechanic Notes Gujarati
- What is Pressure Relief Valve?
- Hydraulic Actuators and Valves
Instructor Note: આ લેસન સમજાવતી વખતે Fig 1 થી Fig 6 ના ડાયાગ્રામનો ઉપયોગ ચોક્કસ કરવો, જેથી વિદ્યાર્થીઓ Components ની ગોઠવણી સહેલાઈથી સમજી શકે. 👨🏫 પંપના ગિયર રોટેશનને સમજાવવા માટે એનિમેશન અથવા ફિઝિકલ મોડેલનો ઉપયોગ વધુ અસરકારક રહેશે.
Hydraulic Actuators and Valves (હાઇડ્રોલિક એક્ટ્યુએટર્સ અને વાલ્વ) ⚙️
Objectives (ઉદ્દેશ્યો):
આ લેસનના અંતે તમે આ બાબતો શીખી શકશો:
- Hydraulic actuators ના વિવિધ પ્રકારો સમજાવવા.
- Hydraulic DC valves ના symbol અને working સમજાવવા.
- Non-return valve (NRV) ના symbol અને working સમજાવવા.
- Adjustable type throttle valve ના symbol અને working સમજાવવા.
Hydraulic Actuators (હાઇડ્રોલિક એક્ટ્યુએટર્સ):
Hydraulic system માં વપરાતું Linear actuator, hydraulic power ને controllable linear force અથવા motion માં રૂપાંતરિત (convert) કરે છે. 🔄
Single-acting hydraulic cylinders (સિંગલ-એક્ટિંગ હાઇડ્રોલિક સિલિન્ડર):
Single-acting cylinder એ માત્ર એક જ દિશામાં (either extension or retraction) hydraulically force લગાડવા માટે design કરવામાં આવ્યું છે. આ cylinder તેની motion પૂરી કરવા માટે કોઈ અન્ય force (જેમ કે spring અથવા gravity) નો ઉપયોગ કરે છે. 🔋
Working details:
- આ cylinder માત્ર એક જ દિશામાં કામ કરવા માટે સક્ષમ છે, તેથી તેને Single-acting cylinder કહેવામાં આવે છે.
- Cross-sectional view: આમાં barrel, piston-and-rod assembly, spring, end-caps, seals અને એક port હોય છે.
- Oil chamber એ barrel, piston અને piston-side end-cap ની વચ્ચે બને છે.
- જ્યારે port દ્વારા hydraulic pressure આપવામાં આવે છે, ત્યારે piston-and-rod assembly એક દિશામાં move થાય છે, જેને Working stroke કહેવાય છે.
- વિરુદ્ધ દિશામાં motion માટે spring force, gravity અથવા external force નો ઉપયોગ થાય છે.
Double-acting hydraulic cylinders (ડબલ-એક્ટિંગ હાઇડ્રોલિક સિલિન્ડર) 🔄
Double-acting hydraulic cylinders પણ linear actuators છે. સિંગલ-એક્ટિંગથી વિપરીત, આ બંને દિશાઓમાં (both directions) કામ કરી શકે છે, તેથી તેનું નામ Double-acting cylinder છે.
- Construction: આમાં બંને છેડે oil ports હોય છે: (1) Piston-side port અને (2) Piston-rod-side port.
- જ્યારે piston side થી pressure આપવામાં આવે છે, ત્યારે rod બહાર નીકળે છે (extends).
- જ્યારે piston-rod side થી pressure આપવામાં આવે છે, ત્યારે cylinder પાછું ખેંચાય છે (retracts).
Double rod-end hydraulic cylinders:
આ પ્રકારના cylinder માં piston-rods બંને બાજુએ બહાર નીકળેલા હોય છે (Fig 3 મુજબ). આમાં piston ની બંને બાજુએ area સમાન (equal areas) હોય છે.
Non-return Hydraulic Valve (NRV) 🚫🔙
Non-return valve (NRV) એ directional control valve નો સૌથી સાદો પ્રકાર છે.
- Function: આ valve તેલ (oil) ને માત્ર એક જ દિશામાં વહેવા દે છે અને વિરુદ્ધ દિશામાં વહેતા અટકાવે (blocks) છે.
- તેને Check valve પણ કહેવામાં આવે છે.
- આમાં એક valve body, spring-biased ball poppet અથવા cone poppet હોય છે. Spring એ poppet ને તેની seat પર દબાવી રાખે છે જેથી flow block રહે.
Flow Control (Throttle) Valve 💧
Throttle valve એ એક એવું device છે જે system માં વહેતા તેલને resistance (અવરોધ) પૂરો પાડે છે, જેનાથી flow rate ને regulate કરી શકાય છે.
Types of Throttle Valves:
- Fixed type: જેમાં restriction (અવરોધ) ફિક્સ હોય છે.
- Adjustable type: જેમાં restriction ને જરૂર મુજબ બદલી શકાય છે. આમાં એક needle-shaped plunger હોય છે, જેને ફેરવીને flow control કરી શકાય છે. (Fig 5).
Keywords:
Hydraulic Actuators in Gujarati, Pneumatic System Basics, Single Acting vs Double Acting Cylinder, Non-return Valve function, Boyle's Law in Pneumatics, Mechanic Diesel Theory, FRL unit importance, Reciprocating Piston Compressor.
🌬️ Pneumatic System (ન્યુમેટિક સિસ્ટમ)
🎯 Objectives (ઉદ્દેશ્યો):
આ સેશનના અંતે તમે નીચેની બાબતો સમજાવી શકશો:
- Typical pneumatic system વિશે સમજાવવું.
- Reciprocating compressor ની કાર્યપદ્ધતિ સમજવી.
- FRL ના કાર્યો સમજાવવા.
- Pneumatic cylinders ની કાર્યપદ્ધતિ સમજાવવી.
⚙️ A Typical Pneumatic System (એક સામાન્ય ન્યુમેટિક સિસ્ટમ):
એક basic pneumatic system મુખ્ય ત્રણ બ્લોક્સની બનેલી હોય છે:
- Power source (પાવર સ્ત્રોત)
- Control valves (કંટ્રોલ વાલ્વ)
- Actuators (એકચ્યુએટર્સ)
Fig 1 માં દર્શાવ્યા મુજબ, એક typical pneumatic system માં compressor, receiver tank, FRL વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
🎈 Boyle’s Law (બોઈલનો નિયમ)
Gas ના pressure અને volume વચ્ચેનો સંબંધ Boyle’s Law દ્વારા આપવામાં આવે છે. તે જણાવે છે કે: “ચોક્કસ તાપમાને (constant temperature), આપેલ ગેસના જથ્થાનું volume તેના absolute pressure ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.”
Mathematically: $P_1V_1 = P_2V_2$ (Temperature constant)
જ્યારે હવાને compress કરવામાં આવે છે, ત્યારે આ કાર્યમાં વપરાતી ઉર્જા ગરમી (heat) તરીકે બહાર નીકળે છે અને હવાનું તાપમાન વધે છે. આ પ્રક્રિયાને Adiabatic compression કહેવામાં આવે છે.
🔄 Air Compressor (એર કોમ્પ્રેસર)
Air compressor એ ઉદ્યોગોમાં સૌથી સામાન્ય energy supply unit છે જે mechanical energy ને pneumatic energy માં રૂપાંતરિત કરે છે. મોટાભાગની pneumatic systems હવાને operating medium તરીકે વાપરે છે. તે વાતાવરણના દબાણે હવા લે છે અને Boyle’s Law મુજબ તેને ઉંચા દબાણે closed system માં પહોંચાડે છે.
🔹 Reciprocating Piston Compressor:
Reciprocating piston compressors ખૂબ જ સામાન્ય છે. Fig 2 માં દર્શાવ્યા મુજબ, જ્યારે piston ઇનલેટ સ્ટ્રોક દરમિયાન નીચે જાય છે, ત્યારે inlet valve ખુલે છે અને સિલિન્ડરમાં હવા ખેંચાય છે. ઉપરના સ્ટ્રોક દરમિયાન, હવા compress થાય છે અને outlet valve દ્વારા બહાર નીકળે છે.
🛡️ FRL or Air Service Unit
Compressed air જે સૂકી અને સ્વચ્છ હોય તે pneumatic system ની સફળતા માટે ખૂબ જરૂરી છે.
- FRL એટલે: Filter, Regulator, and Lubricator.
- તે હવામાંથી ધૂળના રજકણો દૂર કરે છે, pressure ને નિયંત્રિત કરે છે અને લુબ્રિકેશન માટે તેલનું મિશ્રણ કરે છે. Fig 3 માં FRL unit ના symbols અને ભાગો દર્શાવ્યા છે.
🦾 Pneumatic Actuators (ન્યુમેટિક એકચ્યુએટર્સ)
Pneumatic actuators એ compressed air ની ઉર્જાને linear (સીધી) અથવા rotary (ગોળ) ગતિમાં બદલવા માટેના output devices છે.
- Single-acting અને Double-acting cylinders એ બે મુખ્ય પ્રકારના pneumatic linear actuators છે.
🕹️ Valves in Fluid Power Systems (વાલ્વના પ્રકારો)
Fluid power systems માં પાવરને પ્રવાહી દ્વારા નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે. કાર્યોના આધારે વાલ્વને નીચેના ભાગોમાં વહેંચી શકાય છે:
- Directional control valves (way-valves): જે હવાના પ્રવાહની દિશા નક્કી કરે છે.
- Non-return valves: જે હવાને માત્ર એક જ દિશામાં વહેવા દે છે અને બીજી દિશામાં બ્લોક કરે છે.
- Pressure control valves: જે પ્રેશરને નિયંત્રિત કરે છે અથવા ચોક્કસ પ્રેશરે સિગ્નલ આપે છે.
- Flow control valves: જે પ્રવાહનો દર (flow rate) ઘટાડવા માટે વપરાય છે.
🔢 Port Markings (પોર્ટ માર્કિંગ્સ)
Pneumatic valves ના ports ને ISO 5599 મુજબ નંબરો આપવામાં આવે છે. અગાઉની letter system હવે વપરાતી નથી. Hydraulic valves માટે હજુ પણ letters વપરાય છે. જો valve નો spool સ્પ્રિંગ દ્વારા વચ્ચે રહેતો હોય, તો તેને “spring-centred” કહેવામાં આવે છે.
💡 Instructor Note: વિદ્યાર્થીઓને Fig 1 થી Fig 5 ના ડાયાગ્રામ બતાવીને દરેક component નું સ્થાન સમજાવવું જેથી તેઓ system design ને પ્રેક્ટિકલી સમજી શકે.
